آیا واقعا دختر آملی لاریجانی جاسوس است؟؟؟

گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم- عبدالله عبداللهی، مونا رحیمبصیری: مباحثی که اخیراً حول و حوش یک شایعه ساخته شده توسط یک کانال تلگرامی شکل گرفت، بحثهای مهمتری را در میان روزنامهنگاران و جامعهشناسان و فعالان سیاسی اجتماعی در کشورمان پیش کشیده است. این گروهها معتقدند نباید صرفاً به روشن شدن جعلی بودن آن شایعه اکتفا کرد بلکه باید آن را مقدمهای دانست برای بررسی یک موضوع کلانتر و آن اینکه چرا یک شایعه سطح پایین از طریق یک رسانه مبتدی حداقل در بخشی از جامعه ایران فراگیر میشود؛ در حدی که وزیر اطلاعات، رئیس سازمان اطلاعات سپاه و شخص رئیس قوه قضائیه برای رفع این شبهه وارد صحنه میشوند؟

پرسش اصلی آن است که چه نقصی در میان سه رکن 1-رسانهها، 2- مسئولان و 3- فرهنگ عمومی جامعه ایران، میتواند وجود داشته باشد که جامعه سیاسی ایران را مستعد چنین آسیبهایی کند؟

خبرگزاری تسنیم در این باره با برخی روزنامهنگاران باسابقه، اساتید ارتباطات و جامعهشناسان سیاسی به گفتوگو نشسته و هرکدام از آنها از دیدگاه خود به ریشهیابی این موضوع پرداختهاند. قاعدتاً انتشار مطالب مطرح شده توسط این کارشناسان به معنای تایید همهی جزئیات توسط خبرگزاری تسنیم نیست، اما تسنیم انتشار آنها را برای فتح باب چنین بحث مهمی، بویژه برای پیشگیری از اتفاقات بعدی، بسیار مفید میداند.

آنچه در ادامه میآید مشروح گفتگوی خبرگزاری تسنیم با "عباس سلیمینمین" روزنامهنگار کهنهکار کشورمان است. او در این گفتوگو تاکید میکند شایعه اخیر آنقدر سخیف و ابتدایی است که همگان باید به موقع شنیدن آن لبخند استهزاآمیزی بزنند نه اینکه تبدیل به موضوع مهم شود. او تاکید میکند همین یک استدلال را دقت کنید: "آیا کشوری مانند انگلیس و آمریکا جاسوس خود در این سطح را میسوزانند؟ ابتدائیات یک سرویس جاسوسی در حدMI6 این است که حتی اگر جاسوس واقعیاش هم افشا شد این موضوع را تکذیب کند. چراکه یک اصل ابتدایی سرویسهای امنیتی این است که به همکاران خود اطمینان خاطر بدهد که هیچ وقت آنها را نخواهد سوزاند! حالا چه شده که در این ماجرا بیبیسی و صدای آمریکا اصرار دارند بگویند "نه، او واقعاً جاسوس بوده"؟ این واقعا خندهدار است. پس به همین راحتی میتوان این موضوع را منتفی کرد."

با این حال سلیمینمین به این موضوع میپردازد که وقتی چنین شایعهای به این راحتی قابل تکذیب است، چرا مسئولان رسمی ما و رسانههای رسمی نتوانستند آن را در همان ابتدا منتفی کنند؟ آنچه در ادامه میآید متن کامل گفتگوی تسنیم با عباس سلیمی نمین است:

* تسنیم: موضوع بحث ناظر به اتفاق اخیری است که در مورد یک کانال تلگرامی اتفاق افتاد و شایعهxadای که راجع به دختر آقای آملی لاریجانی مطرح شد. در این زمینه میتوان یک بحثِ کلانتری مطرح کرد، آن هم اینکه اساساً چرا کانالی که مروری بر مطالب آن و تطبیق آن با جنبهxadهای حرفهxadای نشان میxadدهد نه تنها ضعیف بلکه در حد ابتذال رسانهxadای است بعضاً تبدیل به مساله میxadشود؟ من برآوردی ندارم که این شایعه چقدر در جامعه نفوذ کرده اما حداقل خود آقای آملی لاریجانی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه، وزیر اطلاعات و طیفی از رسانهxadها را به عکسxadالعمل واداشت تا از جامعه شبههxadزدایی کنند. اساساً چه پیشxadزمینهxadهایی وجود دارد که چنین کانالی با چنین سطحی و با چنین نحوهxadxadای از اطلاعxadرسانی مساله میxadشود؟

- سلیمینمین: من از خبرگزاری تسنیم به دلیل فرصتxadسازی برای ریشهxadیابیِ برخی از مسائل اساسی در جامعه تشکر میکنم. سالهاست که کارتلxadهای رسانهxadای شیوهxadهایی به کار میxadگیرند که شناختِ این شیوهxadها بسیار مهم است. کارتلxadهای رسانهxadای دارای یک اعتباری هستند که این اعتبار را در طول سالها فعالیتشان اخذ کردند. یعنی سرمایهxadگذاریxadهای فراوانی به عمل آوردند تا اعتباری برای خودشان رقم بزنند. این رسانهها طبعاً در عرصۀ جنگِ روانی پیشxadقراول نمیxadشوند بلکه آدمxadها یا ابزارهایی مختص به آن کشور دارند که از طریق آن ابزارها، جنگ روانی را دنبال میxadکنند.

افرادی که عمدتاً مرتبط با رسانهxadهای مطرح در سطح دنیا و دارای اعتبارند، ابزارهای انسانی که حاضرند پیشxadقراولِ برنامهxadهای عملیات روانی شوند را شناسایی میxadکنند و از آنها بهره میxadگیرند تا بتوانند حرکتی را آغاز کنند البته قطعاً آن حرکت از پشتیبانیِ آنها برخوردار است اما اگر این حرکت موفق شد، از آن پشتیبانیِ عملی هم میxadکنند ولی اگر موفق نشد حتی در مقام تخطئه و تکذیب آن برمیxadآیند. مثلاً در گذشته بیxadبیسی فردی به نام نوریxadزاده داشت که همه میxadدانستند متصل به سرویس اطلاعاتی انگلیس است و عمدۀ اخبارش را از طریق این سرویس اطلاعاتی دریافت میکند. وقتی این سرویس اطلاعاتی قصد داشت یک جنگِ روانی را با ایران آغاز کند، نوریزاده برخی مطالب کذب را منشر میکرد، اگر موفق میxadشد آن مطلب کذب را هنرمندانه برای مخاطب جا بیندازد رسانهxadهای رسمی هم پشت آن میxadآمدند اما اگر موفق نمیشد و مفتضح میxadشد رسانۀ رسمی خودش هم آن موضوع را تکذیب میxadکرد. با اینکه آن را پوشش داده بود اما تکذیب میکرد.

* تسنیم: یعنی یک نوع تقسیم کار بین رسانهxadهای رسمیxadشان و آدمxadهایشان و بعضی رسانههای نوظهور مقطعیشان؟

- سلیمینمین: بین رسانهها و ابزارها؛ این ابزارها بعضاً رسانهxadهای دستهxad دوم هستند. اینها رسانهxadها و آدمxadهای دسته دوم دارند. ما حتما باید این مکانیزم و ساختار را بشناسیم و طبیعتا بدونِ شناخت این ساختار نمیتوانیم در برخی از حرکتxadهای جنگ روانی کارِ موفقی صورت دهیم؛ در حال حاضر در مورد برخی سایتxadها یا برخی کانالxadها مشخص است که یک فرد روزنامهxadنگار نمیxadتواند این اطلاعات را کسب کند، این اطلاعات از پشتیبانیِ سرویسxadxadxadهای اطلاعاتی برخوردار است. البته این در غرب رسم است. البته در مورد رسانهxadهای متصلِ به احزاب کاملاً قابل قبول است که احزاب به لحاظ خبری رسانه خود را پشتیبانی کنند و این مسائل در ایران هم رایج است و نمودِ آن را در ایران هم میبینید. گرچه ضعیفxadتر است و خیلی مجرب و باسابقه نیست. در دو دهه اخیر شما شاهد این مساله هستید.

اما موضوعی که من میxadگویم با این قضیه متفاوت است یعنی یک سری آدمxad یا یک شبکه خبری که کسی ارتباطاتشان را نمیxadداند به وجود میxadآورند، پشتیبانی میxadکنند و برخی اخبار درست و برخی اخبار نادرستی را که میxadخواهند بوسیله آنها جنگ روانی آغاز کنند به آنها واگذار میxadکنند. متاسفانه سالxadهای اخیر در کنار رشدِ این تاکتیکxadها و روشxadها در کشورهای متخاصم، در داخل کشور شاهد تضعیفِ کارِ رسانهxadای هستیم یعنی نه تنها شاهد آن روندِ رشد معمولی و عادی در رسانهها نیستیم بلکه عکسش هم صادق است.

* تسنیم: علیرغم اینکه رسانهxadهای ما از نظر کمیّت تکثر پیدا کردند...

- سلیمینمین: ما از نظر عمق، شاهد این حالت(رشد) در رسانهها نیستیم؛ البته من نمیxadخواهم از این فرصت سوءاستفاده کنم و قوه قضاییه را به دلیل نوع نگاهش به رسانهها متنبه کنم اما حالا که این مساله برای آنها رخ داده، میxad خواهم بگویم که اگر قوه قضاییه رسانهها را تقویت میکرد طبیعتاً امروز در جنگ رسانهxadای نیاز نبود مقامات ارشد وارد صحنه شوند. چراکه یک جنگ رسانهxadای صورت گرفته و طبیعتاً وقتی رسانهxadها تشخیص دهند کار خلاف و بیxadعدالتی صورت گرفته و یک تهاجم بیمبنا شکل گرفته، طبیعتاً نقش خود را به صورت طبیعی ایفا میxadکنند.

رسانهxadها به عنوان دروازهxadبانان خبر طبیعتاً بعضی اخبار را میxadپذیرند، بعضی اخبار را پس میxadزنند و در برابر آن موضع میxadگیرند، اما حالا چه شده که در مورد یک بحث رسانهxadای، رسانهxadها را فعال نمیxadبینیم بلکه سیاسیون را فعال میxadبینیم؟! این چه شیوهxadای است؟! خود غربیxadها هم وقتی میخواهند درباره سیاسیون صحبت کنند ابتدا این قضیه را به رسانه واگذار میxadکنند. مثلاً فرض کنید یک کشوری میxadxadخواهد طرف مقابلِ خود را بسنجد، موضع خود را به رسانه میدهد و از طریق کارکرد رسانه، بازتابxadها را دریافت میxadکند بعد این مساله را در سطح مدیران دنبال میxadکند.

در حال حاضر یک حرکتِ رسانهxadای توسط یک رسانۀ بسیار نامعلوم به لحاظ هویتی صورت گرفته بعد میxadبینیم از این طرف، تمام کسانی که هویتِ سیاسیِ برجستهxadای دارند در برابر این رسانهxad که هویت ندارد وارد میدان میxadشوند، این یعنی شاهد کارکرد یک جایگاهی که باید کارکرد داشته باشد(رسانه)، نیستیم! سوال اینجاست آیا قوه قضاییه در سالهای گذشته در جهتِ تقویتِ این کارکرد(رسانه) عمل کرده یا در جهت تضعیف آن؟

من به عنوان کسی که شاهد و ناظر بر این قضیه هستم و 20 سال مدیریت رسانهای داشتم و اکنون هم مطلب میxadنویسم و بعضاً با قوۀ قضاییه به دلیل شکایتها مواجه هستم، میxadتوانم قویاً بگویم که کارکردِ قوه قضاییه باید در راستای تقویت جایگاه رسانهها باشد تا در این موارد این جایگاه بتواند به صورت اتوماتیکxadوار در برابر هجمهxadها بایستد.

* تسنیم: میتوانید بحثتان را بیشتر توضیح بدهید؟ منظورتان از اینکه قوه قضائیه رسانهها را تقویت نکرده چیست؟ آیا مقصود، برخورد است یا عدم همکاری لازم با رسانهxadها؟ یا تاسیس رسانهxadای برای خودش؟

- سلیمینمین:ببینید وقتی یک هجمهxadای صورت میxadگیرد، کشور باید متناسب با آن هجمه واکنش نشان xadدهد، مثلا اگر یک هجمۀ نظامی صورت گیرد، هجمه را باید با ابزار نظامی پاسخ داد، اگر یک هجمۀ سیاسی صورت بگیرد باید با ابزار سیاسی به آن پاسخ داد؛ اگر جایگاهxadها عوض شود ما دچار یک مشکلِ جدی میxadشویم. بنابراین اگر هجمۀ رسانهxadای صورت گرفت، حتماً باید با ابزار و هجمه رسانهxadای جواب داده شود. لذا وقتی مطبوعهای حرفی بگوید و آنگاه یک مقام سیاسی عالیرتبه به او پاسخ دهد، این توازن و تعادل به نفع طرف مقابل تغییر میکند.

این اقدام بالا بردن شان آن فردی است که چنین ادعایی مطرح کرده است. درواقع ما تاثیرگذاری برای او قائل بودیم که آمدیم و جواب دادیم. بحث «سنخیت» در این موضوع مهم است. ما هرگز نباید کارکرد رسانه را در وادیِ مقاماتِ عالیxadرتبۀ سیاسی در کشور بیندازیم. این در واقع تقویتxadکننده است نه جوابxadدهنده.

* تسنیم: یعنی قوه قضاییه تمام چیزی که میxadتوانست در این قضیه ارائه کند باید در اختیار رسانهها قرار میداد.

- سلیمینمین: نه! یک خبری درباره قوه قضاییه مطرح شده، خود رسانهxadها به طور اتوماتیکxadوار به آن جواب میدهند. نیازی ندارد خود قوه قضاییه ورود کند.

* تسنیم: خب قوه قضائیه که جلوی رسانهها را نگرفته بود؛ چرا رسانهها آنطور که باید و شاید مسئله را منتفی نکردند تا نیازی به حضور آقایان آملی و طائب و علوی نباشد؟

- سلیمینمین: من وقتی مدیرمسئول تهرانxadتایمز بودم، خبری منتشر شد مبنی بر اینکه یک هواپیما از کرمان به کراچی رفته و در آن هواپیما یکی از خویشاوندان آقای هاشمی حضور داشته است. این خبر در آن دوران ساخته و گفته شد که "ترورکنندۀ آقای حجاریان در این پرواز بوده و او را در کراچی پیاده کردند". ما در آن دوران بدون اینکه با آقای هاشمی ارتباطی بگیریم، به دلیل اینکه چنین خبری توسط یک رسانه مطرح شده بود و با اینکه به لحاظ فکری به آقای هاشمی هم نقد داشتم اما وظیفۀ خودم دانستم با فرودگاه کراچی تماس بگیرم و بپرسم این هواپیما برای چه منظور به آنجا آمده است؟ آیا کسی از این هواپیما پیاده شده یا نشده است؟ رئیس فرودگاه کراچی هم اعلام کرد "خیر، این هواپیما به دلیل خرابی رادار به کراچی آمده و کسی هم از این هواپیما پیاده نشده است". ما این خبر را منتشر کردیم و آن حرکتِ رسانهxadای را توسط یک مدیر خارجی و رئیس فرودگاه کراچی خنثی کردیم.

* تسنیم: فرض کنید درباره همین اتفاق اخیر خود شما مدیر یک رسانه بودید؛ چه اقدامی انجام میدادید تا شایعه فوراً حل شود؟

- سلیمینمین: ببینید من یک بحث مهمتری اینجا دارم که به این مسئله مرتبط است؛ یک نگاهی در قوه قضاییه شکل گرفته که باید هرچه سریعتر اصلاح شود و آن نگاه این است که مطبوعات را دخالتxadکننده در امور خود میxadدانند. این در حالیست که یکی از کارکردهای رسانه مقابله با مفاسد از طریق اطلاعxadxadرسانی به جامعه است. قوه قضاییه هم مسئولیتِ مشخصی در ارتباط با این قضیه دارد حال سوال اینجاست آیا نگاهِ قوه قضاییه به رسانهxadها در این زمینه تقویت کننده است یا خیر؟ شاید برخی مسئولان قوه قضاییه به این مطلب قائل نیستند که رسانهxadها میتوانند در این قضیه پیشتاز باشند و به قوه قضاییه کمک کنند.

* تسنیم: این مشکل را ما در نهادهای دیگر هم داریم؛ صرفاً قوه قضاییه نیست! سوال من این بود که چرا خود رسانههای رسمی ما شایعه را همان اول کار منتفی نکردند؟

- سلیمینمین: نهادهای دیگر امکانِ توقف و ابزارهای متوقفxadساز ندارند. آنها میxadتوانند ابزارهای تشویقی خود را کم کنند اما قوه قضاییه ابزار برخورد دارد وگرنه بسیاری از وزارتخانهxadها، مطبوعات را مزاحم خود میxadدانند. این مهم نیست؛ بدانند. چون رسانهها نقش نظارتی از جانب مردم ایفا میxadکنند لذا هر ناظری را مزاحم خود میxadپندارند اما اگر این نگاه در قوه قضاییه وجود داشته باشد مخل تقویت رسانههاست.

میxadخواهم بگویم اکنون که قوه قضاییه با این مساله روبرو شده است، باید یکبار دیگر سیاست خود را مرور کند تا این سیاست، تقویتxadxadکنندۀ رسانهxadها در کشور باشد.

در این ماجرا مسلماً ظلمی نسبت به این خانم صورت گرفته است و از آنجا که بخش اعظمی از افرادی که در رسانه کار میکنند نسبت به بیعدالتی حساس هستند، وقتی ببینند به یک فردی ظلم شده، اتوماتیکوار این شایعات را خنثی میکنند. رسانه در این قضیه تبحر دارد و میxadxadداند با چه ابزاری میتوان یک هجمه را خنثی کرد. رسانه خودش ابزارهای مختلف دارد.

بنابراین وقتی رسانهایها ببینند ظلمی صورت گرفته با هر گرایشی در برابر این هجمه میxadایستند. حالا اگر بخواهم جواب سوال شما را به عنوان یک مدیر رسانهای بدهم که در این شرایط چه میکردم، باید بگویم با آن خانم مصاحبه میxadکردم و میپرسیدم شما در حال حاضر کجا هستید؟ محل زندگی و شرایط زندگی او را برای افکار عمومی منعکس میxadکردم تا دروغها آشکارتر شود.

* تسنیم: الان فرض کنید این مسیر را میxadرفتیم. چقدر رسانهxadهای ما در این موارد توانمندی دارند تا بتوانند گزارشی باورپذیر منتشر کنند و بگویند این شایعه غلط است؟ توانمندی نه از این منظر که بروند و این کار را انجام دهند بلکه از این منظر که مخاطبان بپذیرند که من درست میxadگویم و رسانه یا کانال خارج از کشور دروغ میxadگوید؟ رسانهxadهای ما واقعاً این جایگاه را دارند؟ چرا جامعه ما نباید تصور کند که شاید رسانههای رسمی ما دارند فریبشان میدهند؟

- سلیمینمین: این بحث بعدی من است...

* تسنیم: شما فرمودید باید ابتدا در سطح رسانه پاسخ داده میxadشد

- سلیمینمین: تا چند سال پیش وضعیت رسانهxadهای ما سیر صعودی داشت. ما در یک دورهxadای در برابر اینگونه هجمهxadها با رسانه مقابله میxadکردیم. اصلاً مقامات وارد نمیxadشدند. من خودم با اینکه نقدهای جدی در مورد آقای هاشمی مینوشتم اما با بسیاری از موضوعاتی که در مورد مرحوم هاشمی در خارج از کشور مطرح میشد مقابله میکردم و موفق هم میشدیم. در واقع من که مدیر یک رسانه انگلیسیxadزبان بودم میxadتوانستم به خیلی از هجمهxadها پاسخ دهم و میدادم بدون اینکه نگرشِ سیاسیxad خود را دخالت دهم.

قطعاً رسانهxadهای کشور میتوانستند در اینگونه امور اثرگذار وارد شوند، منوط به اینکه هزینۀ معتبر شدن رسانهxadها را زیاد نکنیم. اگر شما صاحب قلمی بودید که در چند جا حریّت خود را ثابت کردید، نشان دادید منافع مردم را بر همۀ منافع ترجیح میxadدهید، به خاطر مردم ارتباطxadxad خود با مسئولین سیاسی را خراب کردید و خودتان را دچار مشکل کردید، این یک هزینههایی دارد، هزینۀ کسب اعتبار برای رسانه به طور معمول زیاد است. مثلا وقتی میxadخواهید از یک کارگری دفاع کنید، وزارت کار در برابر شما میxadایستد. احتمالاً نیروی انسانی در برابر شما میxadایستد. یا اگر بگویید چرا کارگری را که حقوقش را ندادند کتک میزنید، از چند جا برای شما هزینه تولید میxadکنند، از شما شکایت میشود، شما را به دادگاه فرامیxadخوانند!

اما اگر قوه قضاییه در اینجا راه را برای شما تسهیل کند- ببینید حتی نمیxadخواهم بگویم باز کند، فقط تسهیل کند- و تشخیص دهد این رسانه برای دفاع از حقوق جامعه انگیزهمند است، قطعا رسانه میتواند یک حلقۀ وصلی باشد.

متاسفانه این چرخه در حال حاضر معیوب شده است. به طور معمول بر فردی که میxadخواهد در خدمت آگاهیxadxadبخشی در جامعه باشد، توسط نهادهای قدرت فشارهایی وارد میشود یا اگر یک حزب میxadخواهد درگیر شود، به او فشاری میxadآورند چون فشارهای همۀ اینها از کانال قوه قضاییه عبور میxadکند، قوه قضاییه اینجا میxadتواند تشدید کند، میxadتواند تسهیل کند. آنچه واقعاً در حال اتفاق افتادن است تقویت رسانه است؟ البته میدانم همین حرفها ممکن است برایم هزینه داشته باشد. سال گذشته چند شکایت از سوی دادستانی از من شد و با اینکه رسانهایxadها از من حمایت کردند و طومار دادند، باز هم 4 میلیون تومان هزینه دادم. بنابراین وقتی شما فشار راتشدید میکنید، نمیxadگذارید رسانۀ معتبر و نویسندۀ معتبر در کشور شکل بگیرد.

این در حالیست که رسانهxadxadها یک رکن هستند، رکن یعنی چه؟ یعنی شما همتراز قوه مجریه و قوه قضاییه هستید. مقام معظم رهبری هم به این موضوع اشاره کردند و فرمودند "نگاه ما به کار رسانهxadای به عنوان یک رکن است". پس چرا باید یک رکن رکن دیگر را تقویت نکند؟ چون که مزاحمت ایجاد میxadکند؟چون وقتی میxadگوید فلان فرد متخلف است آن رکن موضع میگیرد که این کار ماست که تشخیص بدهیم چه کسی متخلف است و چه کسی متخلف نیست. بنابراین چون عنصر رسانهxadای در کار ما اخلال ایجاد میxadکند! باید بر آن فشار وارد کرد!

این نگاهِ بسیار نازلی است. وقتی من رسانهxadای میxadگویم فلانی متخلف است، اگر اسناد متقنی در این زمینه ارائه دادم، قوه قضاییه باید با کمال میل بپذیرد و خوشحال باشد که یک رسانه کار او را تسهیل میکند. یکی از وظایف قوه قضاییه پیشگیری از جرم است. منِ رسانهxadای میxadتوانم از گسترش تخلف در کشور پیشگیری کنم یعنی قبل از اینکه یک تخلفی فراگیر و گسترده شود و فسادی درهم xadتنیده شود، میxadتوانم با آن مقابله کنم.

* تسنیم: میشود گفت تمام تقصیر گردن قوه قضاییه است؟ آیا رسانهxadهای ما آنطور که باید عمل کردند تااعتمادزایی شود؟ جامعه بگوید این رسانهها حداقل هیچوقت حرف ناصحیح نمیxadگویند؟

- سلیمینمین: من در مقام ریشهxadیابی مشکلات رسانهxadای در کشور نیستم. اما ما مشکلاتِ دیگری هم داریم، ما مشکلات اقتصادی در کارِ رسانهxadای داریم. همچنین وجود رسانهxadهای حزبی را عامل فشار بر رسانههای مستقل میبینم؛ اما الان در مقام بررسی وضعیت رسانهxadها در کشور نیستم.

* تسنیم: بالاخره یک بخشی از مسئله اخیر، رسانههای رسمی ما هستند.

- سلیمینمین: عوامل مختلفی دخیل است. من نمیxadخواهم تک xadعاملی به این قضیه نگاه کنم، میxadخواهم اکنون که مشکلی برای قوه قضاییه در جنگ رسانهxadای و هجمه رسانهxadای ایجاد شده، استفاده کنم و آقایان را متوجه این مطلب کنم که منافع جامعه حکم میxadکند قوه قضاییه در مسیر تقویتِ نویسندگان برآید. منِ عنصرِ رسانهxadای که 30 سال سابقه کار رسانهای دارد و اکثراً هم من را میxadشناسند، سر چند جمله و به دلیل شکایت دادستان باید 4 میلیون به قوه قضاییه جریمه بدهم.

من میخواهم از این فرصت استفاده کرده و بگویم اگر خواهان حرکت درست امور در مسیر خودش هستید، باید رکن رسانه را تقویت کنید. اگر رسانهxadها یا نویسندگانی را که ایثارگری و فداکاری میxadکنند و با مراکز و کانونxadهای قدرت به خاطر مردم درگیر میxadشوند تشویق نمیxadکنید، حداقل مسیر را تسهیل کنید.

* تسنیم: اشاره شما آنجایی است که مثلاً یک نویسنده در مسئله مفاسد اقتصادی مطلبی منتشر کرده و قوه قضائیه به او تذکر میدهد. البته اگر خودمان را جای قوه قضائیه بگذاریم میتوانیم از این کار دفاع هم بکنیم. آنطور که گفته میشود اگر قبل از اثبات مجرمیت فردی، مطلبی درباره او منتشر شود خب طبیعتاً محل اشکال است. قوه قضائیه هم در چنین مواردی ورود میکند. از این نظر نمیxadشود به قوه قضاییه حق داد؟

- سلیمینمین: خیر. اگر من رسانهای فسادی را بررسی کردم و به جمعxadبندی رسیدم، میتوانم به صورت متقن مطرح کنم. امر به معروف یعنی چه؟ آیا در امر به معروف و نهی از منکر برای شما تشخیص قائل شدهاند یا نشدهاند؟ اگر تشخیص در مقابل مفاسد تماماً با قوه قضاییه بود، امر به معروف و نهی از منکر معنی نداشت. شما باید به تشخیص جامعه در مقابله با فساد، یک رسمیتی بدهید. حالا یک نویسندۀ باسابقهxadای تشخیص داده در یک جایی فساد صورت گرفته و ادعایش را مطرح میxadکند، قوه قضاییه میتواند بررسی کند. او نمیxadگوید اگر اسنادم مورد پذیرش نبود حاضر نیستم هزینهxadاش را پرداخت کنم. میxadگوید حاضرم هزینهxad پرداخت کنم. یعنی بنده درباره آن فساد یکسری مطالب را بیان میxadکنم که طبیعتاً فردی که فاسد است از من شکایت میکند. قوه قضاییه در اینجا بررسی میکند. نباید بگوید تو اصلاً حق ورود نداری. این دو مسئله است.

وقتی میxadگوید چرا ورود کردی؟ یعنی یک رسانه و نویسنده معتبر در کشور به وجود نمیxadآید! وقتی یک نویسندۀ معتبر بوجود آید، یعنی مردم حرف او را میxadپذیرند و به او اعتماد میxadکنند چون او را در بزنگاهxadهای مختلف سنجیدند و محک زدند و به یک ارزیابی در مورد او رسیدند. حتی نویسندگانی که این اهتمام را برای منافع ملی دارند حاضرند هزینه آن را هم بدهند. اگر قوه قضاییه راه را برای آنها باز میکرد، امروز خیلی راحت حرف او را میxadپذیرفتند و حقxadطلبی او را با آغوش باز میxadپذیرفتند. اکنون این روند دچارِ مشکل شده است.

* تسنیم: فکر میکنم غیر از این مشکلی که میگویید ما یک وضعیت نه چندان مطلوب در اعتماد عمومی به اظهارنظر برخی مسئولان هم داریم!

- سلیمینمین: بله. البته اینجا هم نقد من باز به قوه قضائیه است. یکی از مشکلات دیگر، عدم برخورد قوه قضاییه با دروغگویان است. شما تصور کنید قرار است یک نفر در یک وزارتخانه xadتغییر کند. از آنجا که تعداد قابل توجهی از تغییرات براساس ارزیابیxadهای کارشناسی نیست و مبتنی بر دادوستدهاست، وقتی رسانهای از تغییرات مطلع میشود مسئولین به راحتی تکذیب میxadکنند! اما بعد از دو هفته میxadxadبینید که چنین تغییری رخ میدهد! در حالیکه اگر این تغییرات پشتوانۀ کارشناسی داشته باشد، آن مسئول محکم میxadایستد و از تصمیمش دفاع میکند و میگوید "این ادلّۀ من است، او متخصص این رشته است و کارنامۀ خوبی دارد". این خیلی بد است، قوه قضاییه باید اینجا ورود کند و نسبت به مسئول دروغگو واکنش نشان دهد.

* تسنیم: قانونش را نداریم.در برخی کشورها این امکان وجود دارد که اگر مسئولی اطلاع غلطی به رسانه داد، رسانه بتواند از او شکایت کند. ولی ما در ایران چنین قانونی نداریم.

- سلیمینمین: این اقدام فریب و بالاتر از دروغ است. از نظر حقوقی اگر در جامعه دروغ بگویید من نمیxadتوانم از شما شکایت کنم و آن را تبدیل به پرونده کنم اما در ارتباط با مسئولین سیاسی و اداری این علاوه بر دروغ، فریب جامعه است. در واقع وقتی میxadخواهم کاری را انجام بدهد و آن را در تاریکی انجام میدهم، یعنی میxadخواهم جامعه را فریب دهم و دچار مشکل کنم. به عنوان مثال شما امروز اطلاعxadرسانی میxadکنید که قرار است فلان معاون وزیر تغییر کند و به جای او پسرخالۀ فلانی سرکار بیاید. این اطلاعxadرسانی شما یک آگاهی در جامعه ایجاد میxadکند و میxadتواند حکم بازدارنده داشته باشد یا در راستای اصلاح امور باشد. بنابراین تکذیب یک مسئول فقط دروغ نیست بلکه فریب هم هست و قطعاً میxadتوانید برخورد کنید که چرا شما میxadخواهید جامعه را فریب دهید و آن را در شرایط غفلت قرار دهید و از شرایط غفلت بهره بگیرید. اگر این هدف را ندارید، به چه دلیل تکذیب میکنید؟!

مشکل از همینجا شروع میxadشود تا مسائل مختلف دیگر ادامه مییابد. یعنی این عادیxadترین دروغی است که گفته میشود و موجب بی xadاعتمادی در جامعه میxadشود. چون شما مجبور میxadشوید، خبرتان را تکذیب کنید، این جامعه هم نسبت به شما بیxadاعتماد میxadشود. هر چه تکذیبیهxadهای یک رسانه بیشتر باشد، طبیعتاً خودش یک عامل، محک و ملاکی برای سنجش است. بعد از یک ماه دیگر که این تغییر صورت میگیرد، آن وقت تصمیمxadسازان بیxadاعتبار میxadشوند.

همچنین خیلی مواقع تصمیمی گرفته شده و وقتی میxadبینند تصمیم عاقلانه نیست آن را تکذیب میxadکنند. درحالی که آن تصمیم را گرفتند و به آن عمل هم میxadشود اما وقتی در افکار عمومی و در ترازوی ارزیابی قرار میxadگیرد و متوجه میشوند این تصمیم عاقلانه نیست، خیلی راحت تکذیب میxadکنند. هیچ کس هم با آنها برخورد نمیxadکند! قوه قضاییه هم در برابر این مساله واکنش نشان نمیxadدهد که مثلا فلان مسئول شما به تدریج در حال کاهش اعتماد جامعه نسبت به دستگاهِ تصمیمxadساز درکشور هستید.

* تسنیم: در اینجا یک حالت این است که خود رسانه از آن مسئول شکایت کند که خبر درست را منتشر کردیم و اسناد و مدارکش را هم داریم و علاوه بر اینکه به مخاطب ارائه میxadxadکنیم از آن مسئول هم شکایت خواهیم کرد. حالت دوم که کمی آوانگاردتر است و گفته میشود در برخی کشورها اجرا میشود این است که اگر من در مورد مسائلی از یک مسئول سوال بپرسم و او به من جواب ندهد و آن مسالۀ هم موضوع امنیت ملی نباشد، من میxadتوانم از او شکایت کنم، چنین چیزی در ایران فعلاً خواب و خیال است. برای اینکه خود رسانه بتواند از مسئولی به خاطر پنهان کردن اطلاعاتی که باید گفته شود یا دروغ گفتن درباره یک مورد خاص شکایت کند، قانونی نداریم تا بتواند حق رسانه را بگیرد. با توجه به صحبتxadهای شما حدس میزنم منظورتان این است که خود دادستان در این مسائل ورود بکند و اعتماد را به رسانهxadها تقویت کند.

- سلیمینمین: من معتقدم ابتدا نگاهها باید در قوه قضاییه تغییر کند. اگر نگاهxadها اصلاح شود به همۀ جزئیات میxadرسند، الان مشکل نگاهِ ماست.

من نمیxadخواهم قضاوت کنم که نگاه ساختاری است یا خیر. اما این نگاه که گفته میشود "این وظیفۀ ماست شما چرا در وظیفۀ ما دخالت کردید؟"، باید اصلاح شود. قوه قضائیه باید به این باور برسد که رسانهxad در جمهوری اسلامی یک رکن است و نظام ما برای تقویت این رکن هزینه کرده است. این منطقی نیست که نظام برای تقویت این رکن هزینه کند و از یک طرف خود نظام در یک رکن دیگر بگوید "خیر، کار شما این نیست". رسانه بازوی کسی نیست، خود رسانه باید اعتبار داشته باشد. همانطور که وقتی میxadگویید وزیر اعتباری دارد، وقتی هم میxadگوییم مدیر رسانه، آن هم باید اعتباری داشته باشد. اعتباری که مستقلاً از جایگاه خودش است نه اینکه بازوی کسی باشد. خودش در برابر موضعxadگیریxadهای خود و در برابر مردم پاسخگو باشد و در میان افکار عمومی یک شان مستقل داشته باشد.

سوال اینجاست در حال حاضر در حال تقویت این وضعیت هستیم یا تضعیف آن؟ این پرسشی است که امروز باید پاسخ دهیم.

در مورد موضوع اصلی مصاحبه و بیعدالتی و ظلمی که به دختر رئیس قوه قضاییه شد، من به عنوان یک فرد رسانهxadای به راحتی میxadتوانستم به آن پاسخ دهم. اگر امروز یک رسانه داشتم این قضیه را به راحتی جواب میدادم و ثابت میکردم که اینطور نیست و این موضوع خلاف واقعیت است.

* تسنیم: مثلا به عنوان یک کیس واقعی چه تکنیکی را پیشنهاد میکردید؟

- سلیمینمین: من در اینجا به یک نکته اشاره کنم. از اول انقلاب اسلامی تاکنون تعداد زیادی جاسوس اسرائیل، آمریکا و انگلیس دستگیر کردیم اما این کشورها نپذیرفتند که هیچ کدام از این افراد جاسوس هستند. سوال اینجاست چرا در این موضوع خودشان اصرار دارند که دختر رئیس قوه قضاییه جاسوس ماست و برای ما کار کرده است؟

نظام جمهوری اسلامی تاکنون افراد زیادی را به عنوان جاسوس دستگیر کرده است. حتی در دوران جنگ تحمیلی جاسوسان زیادی دستگیر کردیم. یکی از این جاسوسها فردی بود که برای انگلیسی جاسوسی میکرد و اطلاعات جبهه را به انگلیس میxadداد. این فرد دستگیر شد و مستندات جاسوسی آن هم موجود بود اما انگلیسیxadها تا آخر ایستادند و گفتند که او جاسوس ما نیست! اما حالا چه شده که خودشان میxadگویند دختر رئیس قوه قضاییه جاسوس ماست؟ به نظر شما این عقلانی است؟ معلوم است که عقلانی نیست. چون سرویسهای اطلاعاتی این کشورها وقتی میxadخواهند فردی را جذب کنند، به او این اطمینان را میدهند که ما هرگز تو را نمیxadسوزانیم حتی اگر همه گفتند "تو جاسوس هستی"، ما محکم میxadایستیم که تو جاسوس نیستی.

اگر شما به عنوان یک رسانهای این استدلال را به جامعه بگویید، جامعه به راحتی میپذیرد که جاسوسی دختر رئیس قوه قضاییه واقعیت ندارد. چون اینکه غربیها اصرار دارند این فرد جاسوس آنهاست، خلافِ رویه است. رویه این است که به جاسوس خود همواره اطمینان بدهند که وی را نمیسوزانند. چون جاسوسی منحصر به یک فرد نمیxadشود. جاسوسی باید استمرار پیدا کند. سرویسهای اطلاعاتی غربی وقتی در آینده بخواهند فرد دیگری را از جامعۀ ایران در تور جاسوسی خود قرار دهند، باید به او اطمینان دهند که هرگز وی را نمیxadسوزانند.

صدای آمریکا که این موضوع را اعلام کرده و بیxadبیxadسی هم بعد از این قضیه، مرتب میxadگوید که وی جاسوسی کرده است در حالی که اصلاً چنین چیزی امکان ندارد و بسیار خندهدار است. اگر سرویسهای اطلاعاتی غربی موفق شده بودند دختر رئیس قوه قضاییه را در اختیار خودشان قرار دهند، باید از او دفاع میکردند و میگفتند اصلاً چنین چیزی نیست و او اصلاً جاسوس ما نبوده است. تا اگر روز دیگر خواستند شخص دیگری را در خدمت خود قرار xadدهند، آن فرد به آنها اعتماد کند. مشخص است که این اقدام اخیر جنگ روانی است.

در کنار این منطق، سندهایی هم که تاکنون منتشر شده پوچ است. اسنادِ جعلیِ فراوانی هم در گذشته منتشر شده که مشخص کردیم این اسناد به چه دلیل جعلی است. چندین سند در خارج از کشور توسط سلطنتxadطلبان منتشر شد که بررسی کردیم و مخاطب هم کاملا قانع شد این اسناد جعلی است.

بنابراین صاحب رسانه به راحتی میxadتواند در یک تقابلِ رسانهxadای وارد شود و آن را حل کند. اینکه مقامات در این قضیه وارد شوند قطعا قضیه را بدتر میxadکند. یک موضوع بسیار پیش xadپاافتاده تبدیل به یک مساله میشود. زمانی که با یک هجمه مانند خودش مقابله نکنیم، طبیعتاً با یک مشکلی مواجه هستیم که باید این مشکل را تمهید کنیم و روی آن فکر کنیم که چه مسائلی را نادیده گرفتیم که امروز مجبوریم برای یک امر جعلیِ بسیار بسیار روشن، اینقدر نیروهای سیاسی خود را به میدان آوریم که این به نظر من، نتیجۀ عکس برای ما در بر دارد.